محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی در مسیر پیشگیری از بحران؛ از احیای دریاچه ارومیه تا مهار آلودگی صنایع

به گزارش پایگاه خبری بامداد فردا، محمدحسین حسن‌زاده روز شنبه در نشست خبری با اصحاب رسانه به مناسبت هفته دولت، اظهار کرد: دریاچه ارومیه یکی از مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی منطقه است و وضعیت آن می‌تواند نشانه‌ای از چالش‌های عمیق‌تر در حوزه منابع آب باشد؛ از این رو بی‌توجهی به مشکلات موجود، هزینه‌های سنگینی برای آینده به همراه خواهد داشت.

وی ضمن شکرگزاری از نزولات الهی و بارش‌های اخیر افزود: افزایش بارش‌ها موجب بهبود شرایط دریاچه شده است، اما این وضعیت به معنای پایان بحران و احیای کامل دریاچه نیست، بلکه فرصتی دوباره برای اجرای اقدامات مؤثر در بخش کشاورزی، مدیریت مصرف آب، ساماندهی مسیل‌ها و تأمین حق‌آبه‌هاست.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده صنعتی، معدنی، کشاورزی و طبیعی استان، ادامه داد: برخورداری از این ظرفیت‌ها مسئولیت دستگاه‌های متولی را برای صیانت از محیط‌زیست، سلامت مردم، کیفیت زندگی شهروندان و حقوق نسل‌های آینده دوچندان می‌کند.

حسن‌زاده رویکرد اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان را حرکت از واکنش به سمت پیشگیری، مدیریت و حل ریشه‌ای مسائل عنوان کرد و گفت: نباید منتظر ماند تا آلودگی یک واحد صنعتی به مطالبه عمومی تبدیل شود و پس از آن برای رفع مشکل اقدام کرد؛ بلکه سیاست اصلی ما شناسایی و پیشگیری از آلودگی پیش از تبدیل شدن آن به بحران است.

وی با اشاره به تشدید نظارت‌های زیست‌محیطی در یک سال گذشته ابراز کرد: تعیین تکلیف زیست‌محیطی واحدها و الزام صنایع به انجام تکالیف قانونی با جدیت دنبال می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی گفت: حدود ۱۱ هزار واحد صنعتی، خدماتی، گردشگری، کشاورزی و سایر واحدها در استان فعالیت دارند که از این تعداد حدود یک هزار و ۷۰۰ واحد مشمول خوداظهاری فصلی هستند.

وی افزود: این واحدها موظفند آزمایش‌های مربوط به خروجی‌های آب، هوا و خاک را از طریق آزمایشگاه‌های معتمد انجام داده و نتایج را در سامانه مربوط ثبت کنند و اداره‌کل نیز با تحلیل داده‌ها، نظارت میدانی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، روند آلودگی را پایش می‌کند.

حسن‌زاده ادامه داد: در هر فصل حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ واحد ممکن است به دلیل انجام ندادن خوداظهاری، ناآشنایی با وظایف یا آلاینده بودن نتایج، مشمول پیگیری شوند و در صورت احراز تخلف، اقدامات قانونی از جمله جریمه و در مراحل بعدی پیگیری قضایی انجام خواهد شد.

وی تأکید کرد: هدف محیط‌زیست مقابله با تولید نیست و واحدهایی که قانون‌مند و همراه با الزامات زیست‌محیطی فعالیت می‌کنند مورد حمایت قرار می‌گیرند، اما با تولید آلاینده و تداوم فعالیت واحدهایی که پس از دریافت اخطار و فرصت کافی نسبت به رفع آلودگی اقدام نمی‌کنند، برخورد قانونی خواهد شد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی درباره فهرست واحدهای آلاینده استان نیز گفت: هدف ما افزایش این فهرست نیست و هرچه تعداد واحدهای آلاینده کاهش یابد، نشان‌دهنده بهبود شرایط زیست‌محیطی استان خواهد بود.

حسن‌زاده افزود: در دو سال گذشته تعداد قابل توجهی از واحدها با انجام اقدامات اصلاحی از فهرست واحدهای آلاینده خارج شده‌اند و تلاش می‌شود سایر واحدها نیز با رفع نواقص و رعایت الزامات زیست‌محیطی از این فهرست خارج شوند.

وی آلودگی هوا را یکی از چالش‌های مهم استان دانست و اظهار کرد: علاوه بر تبریز، شهرهایی مانند بناب، اسکو و شبستر نیز به دلیل مجاورت با واحدهای صنعتی با این معضل مواجه هستند.

وی ادامه داد: توسعه ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا و استفاده از فناوری‌های نوین در دستور کار قرار گرفته و تلاش می‌شود با تکمیل زیرساخت‌ها، امکان پایش برخط و دقیق آلودگی هوا با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای فراهم شود.

حسن‌زاده مدیریت پسماند را از دیگر اولویت‌های زیست‌محیطی استان عنوان کرد و گفت: بخش عمده پسماند تولیدی مربوط به پسماندهای عادی و خانگی است و مدیریت اصولی آن در شهرهای استان نیازمند برنامه‌ریزی و اقدام جدی است.

وی افزود: به شهرداری‌ها فرصت داده شده است برنامه سه تا چهار ساله خود برای مدیریت پسماند را ارائه کنند، اما تاکنون تنها تعداد محدودی از شهرها نسبت به این موضوع اقدام کرده‌اند و در صورت بی‌توجهی سایر شهرها، اقدامات قانونی انجام خواهد شد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی همچنین بر ضرورت مدیریت پسماندهای عفونی مراکز درمانی تأکید کرد و گفت: این موضوع با همکاری نظام پزشکی و واحدهای درمانی در حال پیگیری است.

وی درباره پسماندهای کشاورزی نیز بیان کرد: افزایش آگاهی کشاورزان و جلوگیری از آتش زدن بقایای محصولات از ضرورت‌های مهم فصل برداشت است و رسانه‌ها، جهاد کشاورزی و تشکل‌های مرتبط می‌توانند در فرهنگ‌سازی این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند.

حسن‌زاده با اشاره به پسماندهای صنعتی گفت: بخشی از پسماندهای صنعتی می‌تواند به عنوان ماده اولیه در فرآیند تولید واحدهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد و برای پسماندهایی که قابلیت استفاده مجدد ندارند نیز ظرفیت جدیدی در حال ایجاد است که با راه‌اندازی آن، هزینه انتقال پسماندهای ویژه برای واحدهای صنعتی کاهش خواهد یافت.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی با اشاره به مناطق تحت حفاظت استان گفت: حدود ۱۳ درصد از مساحت استان در قالب مناطق چهارگانه تحت مدیریت و حفاظت محیط‌زیست قرار دارد.

وی افزود: سیاست ما استفاده از ظرفیت جوامع محلی در حفاظت از منابع طبیعی است و تلاش می‌کنیم مدیریت مناطق تا حد امکان با مشارکت مردم انجام شود تا هم بهره‌برداری صحیح از منابع صورت گیرد و هم حفاظت از آنها تقویت شود.

حسن‌زاده درباره طرح بازگشت مارال‌ها به طبیعت استان نیز اظهار کرد: پس از حدود ۳۰ سال، حدود ۵۰ رأس مارال آماده رهاسازی در طبیعت هستند و این طرح با همکاری مجموعه محیط طبیعی در حال پیگیری است.

وی ادامه داد: در سال گذشته بیش از ۱۰۰ برنامه آموزشی فشرده و تخصصی برای جوامع محلی برگزار شده و پیش‌بینی می‌شود روند نهایی رهاسازی مارال‌ها در پاییز انجام شود.

حسن‌زاده با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در حوزه محیط‌زیست گفت: پایش آنلاین واحدهای صنعتی، استفاده از دوربین‌های تله‌ای و حفاظتی و بهره‌گیری از ظرفیت پهپادها برای پایش مناطق حفاظت‌شده در دستور کار قرار دارد.

وی درباره آتش‌سوزی‌های اخیر در عرصه‌های طبیعی استان اظهار کرد: آخرین مورد آتش‌سوزی حدود دو هفته پیش در جنگل‌های دیزمار رخ داد که با حضور نیروهای امدادی و مشارکت جوامع محلی مهار شد.

وی با بیان اینکه خشکی زمین، انباشت برگ‌ها و عوامل انسانی از عوامل مؤثر در وقوع آتش‌سوزی هستند، افزود: امکانات موجود برای حوادث معمول مناسب است، اما در صورت وقوع آتش‌سوزی‌های گسترده، نیاز به تجهیزات پیشرفته‌تر احساس می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی مشارکت مردم را یکی از ارکان اصلی حفاظت پایدار از محیط‌زیست دانست و گفت: مردم سرمایه اصلی محیط‌زیست هستند و بدون مشارکت آنان نمی‌توان به حفاظت پایدار از منابع طبیعی دست یافت.

وی با اشاره به همکاری اداره‌کل با انجمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد افزود: ارتباط مناسبی با تشکل‌های محیط‌زیستی وجود دارد و با وجود محدودیت امکانات، ظرفیت‌های موجود را برای حمایت از فعالیت‌های مردمی در اختیار آنها قرار می‌دهیم.

حسن‌زاده همچنین بر شفافیت عملکرد این اداره‌کل تأکید کرد و گفت: موضوعی برای پنهان کردن وجود ندارد و هر اتفاقی که رخ دهد، اطلاع‌رسانی خواهد شد و این مجموعه در برابر رسانه‌ها و افکار عمومی پاسخ‌گوست.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان سرمایه‌گذاری و صیانت از محیط‌زیست ابراز کرد: آذربایجان‌شرقی از ظرفیت‌های متنوعی برای سرمایه‌گذاری برخوردار است و تسهیل فعالیت‌های اقتصادی در چارچوب ضوابط زیست‌محیطی دنبال می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی خاطرنشان کرد: از محل استقرار واحدهای تولیدی تا میزان آلایندگی، مجموعه‌ای از ملاحظات زیست‌محیطی باید مورد توجه قرار گیرد و در مسیر توسعه و تسهیل سرمایه‌گذاری، سلامت محیط‌زیست نباید نادیده گرفته شود؛ چرا که توسعه‌ای که به تخریب محیط‌زیست منجر شود، در نهایت پایدار نخواهد بود.