خلعت‌پوشان؛ گنجینه‌ای ملّی در دل تبریز

به گزارش پایگاه خبری بامداد فردا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه تبریز، دکتر جمشید اسماعیلی؛ معاون پشتیبانی و توسعه منابع دانشگاه تبریز با اشاره به وجود آثار تاریخی در مراکز آموزش عالی کشور گفت: در برخی دانشگاه‌های کشور، آثار تاریخی ارزشمندی در محدوده مراکز آموزشی قرار دارند که در مجموع، تعداد این آثار در دانشگاه‌های کشور به بیش از ۱۰۰ مورد می‌رسد که متأسفانه در بسیاری از دانشگاه‌ها این آثار مورد غفلت قرار گرفته‌اند.

وی ادامه داد: در طی سال‌های ۱۳۹۶ الی ۱۴۰۱ که بنده مسئولیت مدیرکلی طرح‌های عمرانی وزارت علوم را برعهده داشتم، همه این آثار تحت عنوان « بناهای تاریخی مراکز آموزش عالی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری» در قالب یک جلد کتاب مستندسازی شد که در آن کتاب مشخصات، تاریخچه و وضعیت هر اثر، با تأیید دانشگاه مربوطه، ثبت و در اختیار وزارت علوم قرار گرفت. این مستندات برای بهره‌برداری در کلیه سازمان‌های دولتی و حتی در جلسات دولت در مواقع لزوم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دکتر اسماعیلی تأکید کرد: یکی از موارد بسیار مهم برای ما، برج خلعت‌پوشان است که با تمامی مشخصات و ویژگی‌های آن در این کتاب ثبت شد تا دولت به این گنجینه‌های ارزشمند در اختیار وزارت علوم، توجه ویژه‌ای داشته باشد و ضرورت نگهداری و صیانت از آن‌ها بیش از پیش مورد تأکید قرار گیرد.

استاد صاحب‌نام عمران دانشگاه تبریز با اشاره به جایگاه تاریخی برج خلعت‌پوشان اظهار کرد: برج خلعت‌پوشان دانشگاه تبریز یکی از آثار تاریخی بسیار مهم شهر تبریز و در حقیقت از آثار تاریخی ملّی کشور است. این بنای ارزشمند که در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، متعلق به دوره صفویه بوده و در زمان خود با کارکردی ویژه و جایگاهی ممتاز، نقش مهمی در حیات اجتماعی و سیاسی شهر تبریز ایفا می‌کرد.

معاون پشتیبانی و توسعه منابع دانشگاه تبریز با بیان اینکه این برج تا حدی مظلوم واقع شده است، گفت: دانشگاه تبریز و وزارت علوم همواره به دنبال احیا، حفظ و حراست از این آثار تاریخی بوده‌اند. خوشبختانه دانشگاه تبریز طی سالیان گذشته در نگهداری از این اثر ارزشمند عملکرد مناسبی داشته است. با این حال، نگاه ما صرفاً به حفظ فیزیکی محدود نمی‌شود، بلکه معتقدیم باید این اثر همانند نگینی ارزشمند تقویت و به عنوان یک نماد شاخص شهری معرفی شود.

استاد تمام دانشکده عمران ادامه داد: طی سال‌های گذشته، ایده‌ای ارزشمند در تبریز شکل گرفت مبنی بر اینکه این برج احیا شده و در اختیار عموم شهروندان قرار گیرد تا علاوه بر بازدید عموم و آشنایی مردم با این اثر تاریخی، شهر نیز از ظرفیت‌های تاریخی خود بهره‌مند شود؛ نه اینکه این اثر در گوشه‌ای مهجور بماند و مورد غفلت قرار گیرد.

دکتر اسماعیلی با اشاره به تفاهم‌نامه همکاری میان دستگاه‌های مرتبط گفت: در دوره ریاست محترم پیشین دانشگاه، تفاهم‌نامه‌ای میان دانشگاه تبریز، اداره‌کل میراث فرهنگی استان و شهرداری کلانشهر تبریز منعقد شد تا این برج مرمّت و احیا شده و در قالب یک مجموعه گردشگری، با مدیریت دانشگاه، در اختیار شهر قرار گیرد. این ایده، طرحی بسیار ارزشمند و آینده‌نگرانه است.

وی، با تشریح ظرفیت‌های محیطی این مجموعه افزود: برج خلعت‌پوشان در منطقه‌ای قرار دارد که از نظر پوشش گیاهی، درختان و فضای باغی بسیار غنی است و احیای این برج می‌تواند کل آن ناحیه را تحت تأثیر مثبت قرار دهد. نگاه فعلی دانشگاه نیز بر تعامل بیشتر با شهر است؛ ما نمی‌خواهیم میان دانشگاه و شهر دیوار بکشیم، بلکه قصد داریم ضمن حفظ ضوابط و چارچوب‌های قانونی، امکان بازدید قانونمند از این مجموعه فراهم شود تا علاوه بر برج، محوطه دانشگاه نیز به شکلی مدیریت‌شده مورد استفاده قرار گیرد.

معاون پشتیبانی و توسعه منابع دانشگاه تبریز در ادامه به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این طرح اشاره کرد و گفت: مقرر شده علاوه بر مرمت این برج، با اجرای طرح الگوی باغ شهر ایرانی، این مجموعه به یک مقصد گردشگری تبدیل شود. همچنین در مجاورت این مجموعه، رودخانه‌ای قرار دارد که در طرح‌های شهری پیش‌بینی شده است که ساحل آن احیا و به یک نقطه قوت شهری و فضای گردشگری و آرامش‌بخش تبدیل شود. قرار گرفتن برج در سرچشمه این مسیر، می‌تواند به تقویت این ایده و ارتقای جلوه‌های شهری کمک کند.

وی، درباره جزئیات تفاهم‌نامه اظهار کرد: بر اساس توافق صورت‌گرفته، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان به عنوان متولی، مسئول تهیه طرح، واگذاری به پیمانکار، نظارت بر اجرای پروژه و بررسی صورت‌وضعیت‌ها خواهد بود. تأمین اعتبار بر عهده شهرداری گذاشته شده و دانشگاه نیز با نظارت و همکاری لازم، زمینه اجرای طرح را فراهم می‌کند تا در نهایت این مجموعه در خدمت گردشگری شهری قرار گیرد.

معاون پشتیبانی و توسعه منابع دانشگاه تبریز در عین حال تصریح کرد: متأسفانه این تفاهم‌نامه تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است و طبق اسناد موجود، مقرر بود اداره‌کل میراث فرهنگی طرح اجرایی را آماده کند. البته پیش از انعقاد تفاهم‌نامه نیز اقداماتی از سوی میراث فرهنگی انجام شده بود، اما این مرمت‌ها ناقص مانده است. طرح نهایی اخیراً ارائه شده و حدود دو تا سه ماه پیش، با پیگیری فرمانداری ـ که مدیریت و اجرای کار به آن واگذار شده ـ جلسه‌ای برگزار شد که دانشگاه نیز در آن حضور داشت.

دکتر جمشید اسماعیلی در پایان گفت: در صورت‌جلسه این نشست قید شده است که در سال آینده شهرداری تأمین اعتبار را انجام دهد و میراث فرهنگی نیز طرح را ارائه کند تا عملیات اجرایی آغاز شود. این صورت‌جلسه به امضای طرفین، از جمله دانشگاه، رسیده و امیدواریم با تأمین منابع مالی و هماهنگی دستگاه‌های مسئول، روند اجرایی پروژه در سال آینده عملیاتی شود.